Lenfödem (Fil Hastalığı) Nedir? Belirtileri ve Tedavisi

Lenfödem

Lenfödem, lenfatik sistemin tıkanması sonucunda oluşan ve proteinden zengin sıvının dokularda birikmesiyle
karakterize edilen bir doku şişmesi rahatsızlığıdır. Genelde kollar ve bacaklar olmak üzere, vücudun farklı
bölgelerinde, özellikle göğüs duvarı, boyun, karın ve cinsel organlar gibi alanlarda da meydana gelebilir.

Lenfatik Sistemin Fonksiyonu ve Önemi

Lenfatik sistem, vücudun bağışıklık sisteminin önemli bir parçasıdır ve proteinden zengin lenf sıvısının vücutta
dolaşımını sağlayan bir yapıya sahiptir. Bu sistem aynı zamanda kemik iliği ve lenf düğümlerini de içerir.
Vücuttaki sıvı dengesinin korunmasından sorumlu olan lenfatik sistem, ayrıca yağların ve yağda çözünen
vitaminlerin kan dolaşımına emilimini de destekler.

Lenfödem’in Etkileri ve Riskleri

Lenf sıvısının doğru bir şekilde drenajının gerçekleşmemesi durumunda lenfödem ortaya çıkmaktadır. Bu durum hem
ağrıya sebep olabilir hem de kişinin günlük yaşantısını olumsuz etkileyebilir. Özellikle ileri lenfödem
vakaları, cilt enfeksiyonlarına yol açabilir ve bu da sepsis riskini artırabilir.

Lenfödem: Nedenleri, Türleri ve Risk Faktörleri

Lenfödem, lenfatik sistemdeki tıkanma sonucu oluşan bir durumdur. Bu tıkanıklığın sebepleri çeşitlidir:

  1. Kalp Rahatsızlıkları: Kalp yetmezliği olan kişilerde lenfödem riski artabilir. Kalp
    düzenli çalışmadığında vücutta sıvı birikimi ve bacaklarda şişlik oluşabilir.

  2. Meme Kanseri Ameliyatı: Meme kanseri tedavisi sırasında lenf nodlarına zarar gelmesi
    veya koltuk altı lenf nodlarının alınması lenfödeme yol açabilir.

  3. Tümörler: Tümörler, lenfatik sistemin işleyişini bozabilir ve lenf drenajını
    engelleyebilir.

  4. Böbrek Hastalığı: Böbreklerin düzenli çalışmaması vücuttaki sıvı dengesini bozar ve
    lenfödeme sebep olabilir.

  5. Kan Damarı Sorunları: Kan damarlarının düzgün çalışmaması sıvı dengesini bozabilir
    ve lenfödeme yol açabilir.

  6. Obezite: Obez bireylerde yağ dokusunun lenf nodları üzerine baskı yapması lenf
    drenajını engelleyebilir.

  7. Radyasyon Tedavisi: Radyasyon, lenfatik sisteme zarar verebilir ve lenfödeme neden
    olabilir.

  8. Kanser: Kanser hücreleri lenf damarlarına baskı yapabilir.

  9. Enfeksiyonlar: Lenfatik sistemdeki hasara yol açabilir.

  10. Travma: Cildin hemen altında bulunan lenfatik sistem doğrudan travmalara maruz
    kalabilir.

  11. Pelvik Cerrahi: Pelvik lenf nodlarının çıkarılması lenfödeme yol açabilir.

  12. Aktivite Eksikliği: Yetersiz aktivite, lenf dolaşımını yavaşlatarak lenfödeme sebep
    olabilir.

Lenfödemin iki ana türü vardır:

  • Birincil Lenfödem: Genetik faktörlere bağlı olarak doğuştan gelen bir lenfödem
    türüdür. Bebeklikte Milroy hastalığı, ergenlik ve 35 yaşına kadar Meige hastalığı, 35 yaşından
    sonra ise geç başlangıçlı lenfödem olarak adlandırılır.

  • İkincil Lenfödem: Ameliyat, radyasyon tedavisi veya travma gibi dış etkenlerle
    lenfatik sistemin hasar görmesi sonucu ortaya çıkar. Özellikle meme kanseri tedavisinden sonra
    bu tür lenfödeme sıkça rastlanır, ancak her tedavi gören bireyde lenfödem riski bulunmamaktadır.

Kan Uyuşmazlığı Nedir

Lenfödemin Belirtileri ve Komplikasyonları

Lenfödem, vücudun bazı bölgelerinde anormal derecede lenf sıvısının birikmesiyle ortaya çıkan bir durumdur. Bu durum,
genellikle kollar, bacaklar, baş ve boyun bölgelerini etkiler. Lenfödemin belirtileri şunlardır:

  • Şişen uzuvlarda yavaşça ya da bazen ani olarak görülen şişkinlik.
  • Ellerde veya ayaklarda damarların belirgin olmaması.
  • Kollar veya bacaklarda büyüme veya şişlik.
  • Ağırlık veya gerginlik hissi.
  • Tekrar eden enfeksiyonlar.
  • Derinin sertleşmesi ve kalınlaşması.
  • Deriden sıvı sızması.
  • Hareketlerde zorluk.

Baş ve boyundaki lenfödem, yüz, ağız, boğaz ve boyun bölgelerindeki şişlik ile kendini gösterir. Bu bölgelerde
konuşma ve yutkunmada zorluk yaşanabilir. Bacaklarda lenfödem ise genellikle şişkinlik, ağırlık hissi ve ağrı
ile karakterizedir. Lenfödemin bacakta neden olduğu dolaşım sorunları da mevcuttur.

Lenfödem, tedavi edilmediğinde bazı komplikasyonlara yol açabilir:

  • Cilt Enfeksiyonları: Lenfödem nedeniyle biriken sıvı, mikroplar için uygun bir ortam
    yaratır. Bu, cildin şişmesine, kırmızılaşmasına, ağrımasına ve sıcak hissetmesine neden olabilir.
  • Sepsis: Tedavi edilmeyen cilt enfeksiyonları sepsise, yani vücudun geneline yayılan ve
    yaşamı tehdit eden bir enfeksiyona yol açabilir.
  • Sıvı Sızıntısı: Şiddetli lenfödem vakalarında, deriden sıvı sızıntısı meydana gelebilir.
  • Cilt Değişiklikleri: Uzun süreli ve şiddetli lenfödem durumunda, etkilenen bölgenin derisi
    kalınlaşabilir ve fil derisine benzer bir görünüm alabilir.
  • Kanser: Aşırı şiddetli ve tedavi edilmemiş lenfödem vakalarında, etkilenen bölgede kanser
    riski artabilir.

Lenfödem, erken teşhis ve tedavi ile yönetilebilen bir durumdur. Bu nedenle belirtilerin farkında olmak ve tedavi
için zamanında uzmana başvurmak önemlidir.

Lenfödem Tedavisi ve Yönetimi

Lenfödem, vücutta lenf sıvısının anormal birikimi sonucu ortaya çıkar. Tam bir iyileşme sağlamak zor olsa da,
uygulanan tedavi yöntemleriyle semptomların şiddeti azaltılabilir ve hastanın yaşam kalitesi artırılabilir. İşte
lenfödemin tedavisinde kullanılan bazı yöntemler:

  • Kompresyon Giysileri: Şişmiş kola veya bacağa uygulanan kompresyon manşonları veya
    çoraplar, lenf sıvısının dışarı atılmasına yardımcı olur ve ödemin kontrol altında tutulmasını
    sağlar.

  • Masaj Terapisi: Manuel lenf drenajı, eğitim almış fizyoterapistler tarafından
    gerçekleştirilen özel bir masaj tekniğidir. Bu masajla şişmiş bölgede birikmiş sıvı, lenf
    damarlarının çalıştığı bölgeye doğru yönlendirilir. Ancak, etkilenen bölgede cilt enfeksiyonu,
    kan pıhtısı veya kanser varsa bu yöntem uygulanmamalıdır.

  • Pnömatik Pompa: Bu cihaz, şişkinliği olan kola veya bacağa yerleştirilen bir manşon
    yardımıyla çalışır. Manşonu doldurarak oluşan basınç, sıvının dışarı atılmasını destekler.

  • Kilo Kaybı: Aşırı kilolu olan lenfödem hastaları için kilo vermek, şişkinliklerin
    azalmasına katkıda bulunabilir.

  • Kanser Tedavisi: Eğer lenfödeme sebep olan bir tümör varsa, bu tümörün cerrahi
    olarak çıkarılması veya diğer kanser tedavi yöntemlerinin uygulanması gerekebilir.

  • Egzersiz: Lenfödem olan kollar veya bacaklar için özel olarak tasarlanmış
    egzersizler, lenf sıvısının dolaşımını teşvik edebilir. Bu egzersizler, lenf sıvısının
    boşalmasına yardımcı olarak ödemin azaltılmasına katkıda bulunur.

Tedavinin başarısı, hastanın durumuna, tedaviye ne kadar erken başlandığına ve tedaviye ne kadar düzenli devam
edildiğine bağlıdır. Erken teşhis ve doğru tedavi yöntemleriyle lenfödem, etkili bir şekilde yönetilebilir.

Lenfödem için Önerilen Egzersizler

Bacakta Lenfödem için Egzersizler:

  1. Yürüyüş: Düzenli yürüyüş, lenf dolaşımını teşvik eder.
  2. Kalça Rotasyonları: Ayak öne doğru getirilip yarım daire çizilirken diğer diz hafif bükülü
    tutulur. Ayak parmaklarınızı kıvırın ve ardından düzeltin.
  3. Diz Egzersizleri: Sandalyede otururken ayağı yukarı kaldırıp düzeltin, ardından bacağınızı
    bükün.
  4. Ayak Bileği Kaldırma: Ayak parmağınızı uzatın, ardından çekin. Ayak bileğinizi döndürerek
    esnetin.

Kolda Lenfödem için Egzersizler:

  1. Kombine Hareketler: Otururken, önce dizlere, ardından omuzlara dokunarak kolları kaldırın.
  2. Yüzme Taklidi: Ayakta ya da oturarak, kolları önce göğüs önünde çaprazlayın, ardından
    yanlara sallayın.
  3. Topla Egzersiz: Elinizle topa hafif basınç uygulayarak sıkıştırın.

Cerrahi Lenfödem Tedavisi: Lenfödem şiddetli bir hal aldığında ve konvansiyonel tedavilere yanıt
vermediğinde, cerrahi müdahale gerekebilir:

  1. Lenfatik Bypass Prosedürü: Tıkalı lenfatik damarları bypass etmek için yeni yollar
    oluşturma yöntemidir.
  2. Lenf Düğümü Transferi: Sağlıklı lenf düğümleri, etkilenen alana taşınarak lenfatik
    dolaşımın iyileştirilmesine yardımcı olur.
  3. Hacim Azaltma: Şiddetli vakalarda, etkilenen bölgenin dokuları çıkarılır ve ardından deri
    grefti uygulanır.

Lenfödem, lenfatik sistemin doğru çalışmaması sonucu meydana gelir ve hastanın yaşam kalitesini olumsuz
etkileyebilir. Eğer lenfödem belirtileri fark ederseniz en yakın sağlık kuruluşuna başvurmalısınız. Teşhis
alındığında, uzmana danışarak en uygun tedavi yöntemini belirlemelisiniz.

Yorum yapın